schrijf!

T & R jrg. 2012 aflev. 3
terug

REKENEN


Oefenopgaven

Opgaven (zonder de oplossingen) die in de volgende T & R gepubliceerd zullen worden, zodat u er alvast uw krachten op kunt beproeven:


TAAL

Vroeger was alles anders en volgens sommigen zelfs beter. Nu kan men daarover van mening verschillen, maar waar weinig dispuut over bestaat, is dat de kwaliteit van het onderwijs vroeger aanzienlijk beter was. Het begon al op de Lagere School. Taal en Rekenen! Aardrijkskunde en Geschiedenis! Daar viel eer aan te behalen met een mooi cijfer, waar je trots op kon wezen en dat Pa thuis misschien wel beloonde met een kwartje, een heel bedrag toen. En er waren meer zaken die vroeger deugden. Zo kon je nog rustig over straat lopen zonder angst op klaarlichte dag door figuren, wier identiteit in de berichtgeving angstvallig vaag wordt gehouden, beroofd te worden. En we hadden IndiŰ nog en later de gulden. Maar vooral het onderwijs in Taal en Rekenen was vroeger even gedegen als het nu tot zo'n treurig niveau is afgezakt. Een middelbare-school-diploma was heel wat meer waard dan de huidige VWO- of havo-diploma's.

Een eindexamenonderdeel dat geheel is komen te vervallen is het opstel. Daar kon je al je creativiteit in kwijt, mits je je natuurlijk aan het onderwerp hield en bovendien kon je aantonen dat je de spelling van het Nederlands onder de knie had. In 1963 had de kandidaat voor het examen van de HBS de keuze uit de volgende onderwerpen:

1. Vrijheid en verantwoordelijkheid van de pers.
2. De be´nvloeding van de mens door de slagzinnen van de reclame.
3. De schatrijke aarde.
4. Beschrijf en bespreek een persoon uit een modern literair werk, die je goed meent te begrijpen. Zoek hierbij zelf een passende titel.
5. Vloek de oorlog, want hij heeft schuld
.....Dat een mens de zending vergeet
.....Die op aard moet worden vervuld
.........(uit: Hendrik de Vries, "Coplas")
6. Mijn leven op school en mijn leven thuis.
7. Clown.
8. Macht en onmacht van de televisie.
9. Het forum.
10. Figuratief of non-figuratief.

De beschikbare tijd was 2Ż uur. De onderwerpen 6 t.e.m. 10 waren voorzien van een kleine toelichting hoe de kandidaat het onderwerp moest begrijpen. Het zijn eigenlijk allemaal onderwerpen, die ook vandaag, zo'n halve eeuw later, nog actualiteit hebben. "Vrijheid en verantwoordelijkheid van de pers" is een onderwerp waarover Hare Majesteit zich nog heeft uitgelaten. "De leugen regeert", zei Ze in 1999. "De be´nvloeding van de mens door de slagzinnen van de reclame" zou zo weer als onderwerp kunnen worden opgegeven als het nog tot de exameneisen had behoord. "De schatrijke aarde" zou een knipoog naar Groen Links of de Partij voor de Dieren kunnen zijn, want helemaal serieus zou je ze toen ook al niet genomen hebben. Met de dichtregels van Hendrik de Vries kun je alle kanten op en zit je altijd goed, want oorlog is van alle tijden en er zijn altijd mensen die er wel een taak in zien weggelegd. Van onderwerp 6 kun je alles maken en onderwerp 7 druipt van de tragiek. Is Ben Cramer met een dergelijk lied niet roemloos ten onder gegaan op het Eurovisie Songfestival? Toen al? "Macht en onmacht van de televisie". Nu ja, onmacht... Die ene zwartwitzender had in principe natuurlijk veel meer macht dan die veelheid aan zenders die we tegenwoordig hebben, maar maakte daar nauwelijks gebruik van vergeleken met de politieke propaganda die nu dagelijks over ons wordt uitgestort. "Het forum". Dat moet nog wel een onderwerp uit het computerloze tijdperk zijn. De toelichting hier luidde: "Krijgt men van een forum altijd de meest veelzijdige voorlichting t.a.v. een bepaald probleem, of werkt het aanhoren ervan verwarrend?" Kennelijk moeten wij hier aan een radioforum denken, waarbij serieuze vragen betreffende geloof of politiek aan de orde kwamen, dus kennelijk niet aan een forum als "Kopstukken" met r.k.-grolbroeken als Godfried Bomans en Kees Schilperoort uit die tijd. "Figuratief en non-figuratief": Hier luidde de toelichting: "Hoe is de verhouding van het kunstwerk tot de alledaagse werkelijkheid? Is er een tot nu toe verwaarloosd menselijk ervaringsgebied dat door sommige kunstenaars nu pas tot uiting wordt gebracht, en zijn die uitingen verstaanbaar?" Als deze "toelichting" de kandidaat maar niet op het verkeerde been zet! Wat zou er trouwens mee bedoeld kunnen zijn?

We zouden er gelijk weer aan willen beginnen, aan zo'n fijn opstel. Het water loopt ons om de tand, Jacques van Hattum parafraserend.