schrijf!

T & R jrg. 2012 aflev. 1
terug

REKENEN


Oefenopgaven

Opgaven (zonder de oplossingen) die in de volgende T & R gepubliceerd zullen worden, zodat u er alvast uw krachten op kunt beproeven:


TAAL

Je van Het

Ze zijn weer eens bezig. Eigenlijk zijn ze nooit stilgevallen. Altijd rusteloos zoekend naar iets controversieels. Het begint met een persbericht of een nieuwsbericht in een zogeheten actualiteitenrubriek. En daar zijn ze dan: de deskundigen om hun mening gevraagd over het taalnieuws dat ze zelf verzonnen hebben. Je kunt immers niet altijd blijven aankomen met "hun" als onderwerp dat nodig erkenning behoeft want inmiddels meer dan gangbaar, taal leeft, nietwaar?

Nu gaat het om het verval van het lidwoord in onze taal, u weet wel, de, het of een, met name de bepalende: de of het, want "een" is altijd goed. Van elk zelfstandig naamwoord moet je weten of er "de" of "het" voor moet (de man, het kind). Het Nederlands kent twee bepalende lidwoorden, het Engels slechts n (the), zodat vergissing uitgesloten is, het Frans ook twee (le en la, afgezien van het meervoudige les), het Duits zelfs drie (der, die das).

Maar er zijn ook talen zonder lidwoorden en niet de minste: zo kent het Russisch met zijn zes naamvallen nul lidwoorden. Ook andere talen zijn onbekend met het fenomeen lidwoord, zoals het Perzisch, rijke taal toch (wie herinnert zich niet de kwatrijnen van Omar Khay(y)am), behalve dan waar het lidwoorden betreft.

De vraag die zich dan opdringt is: zouden we er iets aan missen als het lidwoord uit onze taal verdween? Dat is de vraag die nu door deskundigen (niet de minste natuurlijk, pas op h) gesteld wordt, want: uit onderzoek is gebleken, dat veel kinderen geen of verkeerde lidwoorden gebruiken. Voorlopig pleit men nog voorzichtig voor het afschaffen van "het" ("de" komt het meest voor), en voorspelt dat "het" trouwens toch "vanzelf" verdwijnt. Taal leeft immers? H; wacht eens ... dat hebben we meer gehoord. Iets is te moeilijk, dus schaffen we het af. We leggen de lat zo laag, dat je er over struikelt.

Maar wie hebben nu problemen met de en het? De Nederlander zelf niet, die wordt ermee geboren, weet niet beter. Het is vooral de vreemdeling, die er moeite mee heeft. Zo is - om op het Perzisch terug te komen - de Iraanse rechtsgeleerde Afshin Ellian, door zijn politiek gedurfde stellingname meermaals op de buis te vinden, een typische lidwoordenweglater (Advies: zet alles in het meervoud, dan wordt het vanzelf de). Kortom, het opwerpen van dit soort problemen, van problemen, die er niet zijn, heeft veelal te maken met politiek (betrokkenheid voor de bhne) of belastinggeld (mensen die in de krochten van het universitaire wereldje hun status moeten waarmaken).

De of Het? Zonder "het" geen "de" en zonder "de" geen "het". Stel dat je alles "de" noemt, dan zit je overal waar "het" past niet meer fout. Daar staat ongelukkig tegenover, dat een hele reeks onderliggende voornaamwoorden komen te vervallen. Het is "de" (deze, die, onze) stad maar "het" (dit, dat, ons) dorp. Dat wordt dus nu deze dorp, die kind, onze verhaal. Dat betekent dat alle Nederlanders die hun taal beheersen, gedwongen worden zich aan te passen aan degenen die te beroerd zijn om zich onze taal eigen te maken. Nog los van alle geschreven taal, die op slag verouderd is en onwerkelijk aandoet. Nog los van "het" als persoonlijk voornaamwoord. Eindelijk betekent het regent hetzelfde als de regent.

Dan is het dus beter maar gelijk door te pakken en alle lidwoorden af te schaffen. Het zou wel wat problemen geven met aanwijzende en bezittelijke voornaamwoorden, maar dat kan men door gebarentaal vervangen door de richting aan te geven of op zichzelf te wijzen. Net als iemand in het buitenland doet die de taal niet spreekt en toch de weg wil weten.

Een nog betere oplossing is dus voorlopig alles maar bij het oude te laten.